از جهل كافرند . ) و از روايات نيز در كتاب « محاسن » به طور مسند از زراره ، از ابى عبد اللّه عليه السّلام دربارهء اين آيهء شريفه كه مىفرمايد : وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ . « 1 » ( ( اى رسول ما ، به ياد آر و خلق را متذكر ساز ) هنگامى كه خداى تو از پشت فرزندان آدم ذريهء آنها را برگرفت و آنها را بر خود گواه ساخت . ) اين روايت نقل شده است كه حضرت فرمود : كان ذلك معاينة اللّه ، فأنساهم المعاينة ، و أثبتهم الاقرار فى صدورهم و لو لا ذلك لم يعرف أحد خالقه و رازقه ، و هو قول اللّه : و لئن سئلتهم من خلقهم ليقولنّ اللّه . « 2 » ( آن ، ديدن خداوند بود ، پس خداوند آن ديدن را از ياد ايشان برد ولى آن اقرار و اعتراف را در ضمير ايشان ثابت نگاه داشت ، و اگر چنين نبود هيچ‌كس آفريدگار و روزىدهندهء خود را نمىشناخت . و اين همان سخن خداوند است كه مىفرمايد : اگر از ايشان بپرسى چه كسى آنان را آفريده است همانا خواهند گفت : خدا . ) و نيز روايت ديگرى در « تفسير قمى » به طور مسند از ابن مسكان ، از ابى عبد اللّه عليه السّلام دربارهء آيهء شريفهء « وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ . . . » تا آنجا كه مىفرمايد : بلى ، نقل شده است كه مىگويد از حضرت عليه السّلام پرسيدم : آيا اين به طريق معاينه و ديدن بود ؟ حضرت در پاسخ فرمودند : نعم ، فثبتت المعرفة ، و نسوا الموقف ، و سيذكرونه ، و لو لا ذلك ، لم يدر أحد من خالقه و رازقه ، فمنهم من أقرّ بلسانه و لم يؤمن بقلبه ، فقال اللّه : فما كانوا ليؤمنوا بما كذّبوا به من قبل . « 3 » ( بله ، پس آن شناخت بر جاى ماند اما ديدار فراموش گشت و به زودى آن را

--> ( 1 ) . اعراف / 172 ( 2 ) . المحاسن ، ج 1 ، ص 438 . - و . ( 3 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 248 . - و .